Omhoog

                           De pompoen : een kennismaking
Herkomst
Meloen,pompoen, komkommer, ... alle behoren ze tot de Cucurbitaceae. Deze komkommerachtigen behoren tot een plantenfamilie van ongeveer 100 geslachten en zo'n 850 soorten.
De Cucurbita (latijn voor pompoen) is afkomstig uit tropisch Amerika waar hij als voedselplant ontdekt werd door de Indianen. Na de ontdekking van Amerika wordt hij in Europa ingevoerd.

Ons woord pompoen komt dan weer van het Oud-Franse 'pompon' afgeleid van het Latijnse woord 'pepo'. Op zijn beurt is het afkomstig van het Griekse 'pepoon' wat zoveel betekent als gekookt, gestoofd of zo men wil door de zon gerijpt.


De belangrijkste pompoensoorten
Van alle groepen in het groenterijk hebben alleen pompoenen zo'n veelheid aan vormen, grootte en kleur. Ze variëren van perfect rond en glad tot groot en wrattig; in maat verschillen ze van 6 cm doorsnede en maar een paar gram wegend, tot 1,5 meter doorsnede met een ontzagwekkende 400 kilo. De kleuren zijn roomwit tot geel tot oranje-rood met alle nuances van groen tot zwart en metallicblauw.

Er zijn ongeveer 25 soorten die gelet op een grote variatie aan kenmerken elk op hun beurt verschillende rassen tellen. Onder de eetbare variëteiten zijn er 3 soorten van belang :


- De cucurbita pepo of de zomerpompoen
  Deze snelstgroeiende soort is uitgebreid en omvat ook de groepen als de courgettes, spaghetti-
  pompoenen en sierkalebasjes.
  Het vruchtvlees is in het algemeen licht van kleur, variërend van wit tot zachtgeel. Voor het gebruik
  in de keuken moeten ze jong geplukt worden. Hoe kleiner hoe beter ! De smaak van jonge vruchten
  is zacht en notig. Ook de Engelse naam 'Summer squash', afkomstig van het Noord-Amerikaanse
  indianenwoord 'asquash' betekent rauw gegeten of ongekookt.
  Sommige rassen zijn volgroeid wel eetbaar en houdbaar (2-tal maanden). Denken we aan de
  Acorn-pompoenen en spaghettipompoenen. De oranje Halloweenpompoenen (bv Ghost Rider, Tom
  Fox) zijn eenmaal rijp en uitgehard niet zo lekker maar wel zeer decoratief.

  Enkele namen : Ghost Rider, Baby Boo, Sweet Dumpling en allerhande Sierkalebassen, ...



- De cucurbita moschata of de muskaatpompoen
  Het oranje vruchtvlees is stevig en heeft een hoge voedingswaarde. De smaak is zoet.
  De vruchten zijn platrond en sterk ingekerfd of van wiggen voorzien. Vele muskaatpompoenen zijn
  groen in een jong stadium maar worden later leerachtig bruin. Een dauwachtige waslaag op de    
  schil verzekert de vruchten van een lange houdbaarheid. Soms een jaar of langer !
  Uitzondering vormen de 'Butternut-types' die okerkleurig  en langwerpig zijn met een buikje aan de
  basis.

  Enkele namen : Butternut, Futsu Black, Musquée de Provence, ...


- De cucurbita maxima of de winterpompoen
  Het geeloranje vruchtvlees is dik en vast van structuur en nootachtig van smaak. Omdat ze minder
  zoet zijn dan de muskaatpompoenen zijn ze ideaal te gebruiken in hartige gerechten en soepen.
  Hun kleuren zijn enorm gevarieerd ; rood,oranje, grijs-blauw, donkergroen tot bijna zwart. Ook
  vorm en gewicht zijn uiteenlopend; van glad en rond tot geribbelde peervormigen. Van een paar
  honderd gram tot flinke jongens van 25 kilo.

  Enkele namen : Queensland Blue, Blue de Hongrie, Hubbard-types, Hokkaïdo-types (Uchiki-Kuri en
  Golden Delicious), de Assepoester (Rouge Vif d'Etampes),

De voedingswaarde
De voedingswaarde en de hoeveelheid mineralen en vitaminen zijn bij elk ras verschillend.
Algemeen bevat de pompoen weinig calorieën ( 35 Kcal per 100 gram voor de muskaat en winter- poenen), vezels en een hoge verzadigingsgraad. Opvallend is het hoge gehalte vitamine A. Vitamine A heeft een veelzijdige functie :
- speelt een rol in de vernieuwing van de cellen, heeft een sterke ontgiftende werking en verhoogt
  alzo de weerstand tegen infecties.
- is onontbeerlijk in het dagelijkse menu en vervangt wortels en abricozen maar ook groene 
  groentes (brocolli, spinazie, ...)

 

Handige tips
- Een hele pompoen blijft maandenlang goed mits hij bewaard wordt in een omgeving waar de
  temperatuur niet lager is dan 6 à 8 graden. Op koelere plaatsen zal de pompoen rotten.

- Plakken pompoen moeten binnen de 3 à 4 dagen gegeten. Liefst in de koelkast te bewaren anders
  op een donkere plaats; de vitamine A waaraan de vrucht zeer rijk is wordt afgebroken in het licht.

- Bereid vruchtvlees kan in de vriezer bewaard worden en kan als basis dienen voor verdere
  bereidingen (puree, taarten, vullingen, ...).

- Een hele pompoen met een mes opensnijden is een hele klus. De beste manier om een pompoen
  open te maken, is door hem op de grond te laten vallen (buiten en niet in de keuken). Hij zal in
  tweeën breken.



bron : De Pompoen, Arneo Nizzoli
           Het complete pompoenenboek, Vicky Stork
           Pompoenen & Kalebassen, Caroline Boisset